Die fees van die uitverkooptes – ’n keur uit die stampvol vertonings van vanjaar se baie suksesvolle Woordfees. Stukke sal afwisselend in die Golden Arrow Studio in die Baxter Teaterkompleks en die Klein Libertas Teater in Stellenbosch aangebied word. Besoek www.woordfees.co.za vir meer inligting.

Buitepos

US Woordfees en AbsaKKNK Ko-produksie
Deur Rachelle Greeff. Regie: Fred Abrahamse. Ontwerp Marcel Meyer.
Met Deon Lotz. Deirdre Wolhuter en Jill Middlekop.

Na die sukses van Die Naaimasjien volg Rachelle Greeff se tweede toneelstuk. Dié keer oor ‘n man wat elke laatmiddag in die droë rivierloop buite die Karoodorp Buitepos alleen met sy klippe en sy gedagtes is. En die vroue wat hom so jaag. Buitepos trek ‘n vinger oor die snykant van stilswye. Dis ook ‘n sanksie vir die vergifnis – en die plesier – van die liefde.

Golden Arrow Studio, Baxter Teater: 14, 15 en 23 Mei om 19:00
Klein Libertas Teater: 24 Mei 19:00; 26 Mei 20:15
60 min | R100 (R60 studente)

Ou blare

Teks en regie: Leon Kruger. Met Elsabé Daneel, Susanne Beyers en Joanie Combrink.

Drie jarelange vriendinne kom bymekaar om te herlaai. Hulle is dapper, eksentriek en boonop vies. Tussen joga en sopies spoel hulle mond uit oor karwagte, rietskraal winkelpoppe, kopdokters en thongs. Dié splinternuwe gesinskomedie laat die maskers waai en dra ʼn fakkel vir vroue van ʼn sekere ouderdom.

Golden Arrow Studio, Baxter Teater: 17 Mei 19:00; 18 Mei 20:15
Klein Libertas Teater: 15, 16 Mei 19:00; 19, 25 Mei 15:00
70min | R100

N is vir Neurose

Teks en regie: Christiaan Olwagen. Met Hannah Borthwick, Roeline Daneel, Mariechen Vosloo en Wessel Pretorius.

’n Kitchen tea. Liz trou. Rachelle en Shani p#$ mekaar af. ’n Klop aan die deur. ’n Polisieman. ʼn Paar wynglase later neem die aand ’n wending wat hulle vir ewig sal verander. Hierdie swart komedie handel oor grootword, klein bly, werk, trou, kinders maak en liefde vind. Alles voor dertig. Natuurlik gaan ons neuroties wees…

Golden Arrow Studio, Baxter Teater: 21, 24 Mei 19:00
Klein Libertas Teater: 19 Mei 10:00; 25 Mei 20:15; 26 Mei 10:00 en 15:00
90min | R100 (R80 studente) | Geen O/16 (STN)

Ont

Teks en regie: Wessel Pretorius. Met Wessel Pretorius. Produksiehuis: Polony

Ont is ʼn eenmanvertoning oor die reis van “grootword”, ʼn studie oor die samestelling van ʼn gesin en die vreugdes van vryheid en vlug. Die proses van menswording word met deernis geskets met behulp van Groot Verseboek, Ma se grammofoonspeler en Pa se Camel filters.

Golden Arrow Studio, Baxter Teater: 16, 22 Mei 19:00; 19, 26 Mei 20:15.
Klein Libertas Teater: 14, 17 Mei 19:00
75min | R90 (R60 studente) | Geen O/16 (TN)

Nag Ma

Deur Marsha Norman. Vertaling en verwerking: Antoinette Louw en Sandra Prinsloo. Met Sandra Prinsloo en Antoinette Louw. Regie: Lara Bye.

Saterdagaand. Twee vroue. Een geweer… ’n Ma wat haar dogter langer by haar wil hou. Die bloed wat ons bind, en wat ons soms versmoor. Die begeerte om gehoor te word, om raakgesien te wees. Nag Ma, ʼn Pulitzer-wenner, is ’n hartroerende teaterbelewenis wat jou lank sal bybly.

Golden Arrow Studio, Baxter Teater: 25 Mei 20:15; 26 Mei 10:00, 15:00
Klein Libertas Teater: 21, 22 en 23 Mei 19:00
85min | R120 Baxter, R110 KLT (R80 pensioenarisse R70 studente | Geen O/14)

Die rebellie van Lafras Verwey

Aangebied deur The Mechanicals. Deur Chris Barnard. Met Stian Bam, Tinarie van Wyk-Loots, Carel Nel, Nandi Horak, Roxanne Blaise, Wilhelm van der Walt en De Klerk Oelofse. Regie: Albert Maritz.

‘Maritz en sy spelers omskep Chris Barnard se oorspronklike hoorspel tot ’n teatrale belewenis wat lank na die tyd by jou kom spook’ – Die Burger (vier uit vyf sterre); ‘’n Groot bederf vir enige gehoor’ – LitNet; ‘Carel Nel as Lafras Verwey lewer uitsonderlike spel.’ – Megan Choritz.

Golden Arrow Studio, Baxter Teater: 20 Mei 17:00 en 20:15
80min | R100 (R60 pensioenarisse R80 studente)

Onder die volmaan sien ek digters buite Klein Libertas opstyg en vlieg. Ek luister in die namiddag na outeurs wat vroetel na woorde en sien hoedat skrywers stof in filosowe se oë skop wanneer hulle omgaan met begrippe soos lag, gril en hyg. Buite die Erfurt huis (slegs staanplek oor) hoor ek oor ‘n luidspreker Antjie Krog se stem wat onthutsende liefdesverse voorlees (sy wonder of haar kinders in hul goeie skole moet hoor van hul “ma se plasserige p-s en hul pa se geperishde p-l”).

By die skrywersgala hang ‘n Nederlander en ‘n Belg saam met Afrikaanse woordsmede metafore aan die nag. Agter die Sasol-museum laat die beeldhouer Willie Bester hom nie die kuns afvra nie, maar antwoord dat hy nie ‘n spesifieke manier het om ‘n figuur te maak nie, dat hy op enige plek begin, soms by die voete, soms by die kop en die ding eenvoudig bou totdat hy reg lyk. Sy kunswerke is tegelyk ontstellend en speels met ‘n droom agtige skoonheid wat veerlig tussen die skrootmateriaal en slagspreuke kop uitsteek.

Ek gee my oor aan die regisseur Wolf Britz se donker interpretasie van Genet se Diensmeisies. Dis sirkusagtig, vol rooi fluweel, trampoliens, spieëls en kettings. Die akteurs Nicole Holm en Martelize Kolver goël ligvoets met die groteske. Ek bring nie heeltemal die kloutjie by die oor nie, maar dink diep na oor verknegting en verbeelding terwyl die agtermiddag ‘n kopstand uitvoer.
Ek stap verby vorige gunstelinge soos Blou Uur, Die Naaimasjien en Boom! wat ek graag weer sou wou sien.

My absolute gunsteling was Amanda Strydom se Vuur Gevang in Glas. Sy gee vlerke aan die woorde van haar briljante mentor, Hennie Aucamp. Dis die ware Jakob: kabaret wat ou Berlyn sou laat regop sit en luister. Ek onthou Strydom in die Markteater in die vroeë tagtigs: sy is nou ewe lewenskragtig, maar ryker, vol “troebel pret”, haar “teerheid is ‘n vlinder, ‘n papillon d’amour, vervlietend net soos ‘n blomgeur, ontwykend soos toujours”. Sy het ‘n wrang slag met ironie. Ná die ver toning stem ek saam met Meester Aucamp se uitspraak in die foyer: Beter sal jy nie kry in die Lae Lande of enige plek ter wêreld nie.

Nog ‘n hoogtepunt is ‘n gesprek met Henry Jeffreys (redakteur van Die Burger) in die Plataankafee. Ek wou hom nog altyd vra oor sy dae in die teater – ja, hy was in sy jeug amateur-akteur van formaat. Hy vertel toe hy op hoërskool was, het die skoolhoof aan iemand belowe hy kan ‘n toneelgroep by die skool vestig. Die hoof het heeltemal vergeet van sy belofte en toe die persoon opdaag, hark hy die eerste klas wat verbystap (die standerd agts onder wie Jeffreys) nader vir die praatjie. Hulle het ‘n toneelgeselskap begin en kort voor lank ambisieuse pro duk sies van Gerhard Beukes en ander op die planke gebring.
Die ondernemende Jeffreys het al die vernaamste resensente na die township gelok vir openingsaande.

Hulle het die oog van ‘n ene Blignault getref wat hulle meer professioneel opgelei en onder andere Adam Small-stukke laat opvoer het. Hulle werk saam met toneelgeselskappe uit Eersterust met mense soos Anthony Wilson. Só beland hulle in die Mark teater en selfs in die Staatsteater.

Jeffreys was baie lus vir ‘n verhoogloopbaan, maar toe hy verlief raak en trou, besef hy die geld was darem te beroerd. Vandag nog, wanneer hy teater toe gaan, stel hy hom voor hoe hy dié en daardie rol sou aanpak. Sulke verruklike, onverwagse ontmoetings is moontlik op kunstefeeste.

Die pas afgelope tweede Afrikaanse Woordfees van die Universiteit van Stellenbosch en Insig op Stellenbosch was voorwaar een groot jol.

Toe die verrigtinge op Vrydagaand, 30 Maart begin met die kykNET Woordrock, met mense soos Koos Kombuis, Prophet, Duusman en Spinnekop, was daar geen twyfel nie: Hier kom ‘n ding.

Dié sewe uur lange optrede het ook performance poetse soos Izak de Vries, Tom Dreyer en Herman Wasserman ingesluit wat dié kunsvorm die eerste keer in Afrikaans aangebied het. Die bydrae van veral Sander Vos het verras.

By menige staan Vos as die Nederlandse Valiant Swart bekend en sy musiek het veral by Oppikoppi en Aardklop beïndruk.

Later die aand het onderhoude met Jaco Botha en Tom Dreyer deur Abraham de Vries en ‘n paar Maties hul idees, temas en inspirasies vir skryf laat blyk. So reg in veral die jonger garde se kraal: Niks hoogs akademies of vervelig nie daarvoor het dié twee nie tyd nie.

Die Saterdag het nog meer moontlikhede gebied. Van vroeg was die stalletjies oop en met die wye keuse op die program kon ‘n mens kies presies waar jy wil wees en daar wás ‘n ietsie vir almal.

Philip de Vos het feesgangers touwys gemaak in die kuns van limerieke skryf.

Dit het later tyd geword vir bekende digters en storievertellers om mekaar figuurlik die stryd aan te sê in Bekgeveg en Storiestew dat die stof so staan.

Storiestew, ‘n geweldig snaakse en spannende storiewedstryd, is vanjaar as nuwe konsep aangebied.

Storievertellers soos Susan Arendts, Florence Ann Filton en ander met voorbereide verhale het die Opgewarmde Stew aangebied.

Toe het dit tyd geword vir die Varknekke en die Beesboude om mekaar te pak. Dit het George Weideman, Basil Kivedo en Ronnie Belcher, teen Peter Snyders, Dianne Ferus en Willem Fransman, ingesluit. Eben Cruywagen was die lepel wat die bredie geroer het.

Elke verteller het om die beurt kans gekry om met ‘n storie toe te tree. Die gehoor het die onderwerpe gegee en hul toejuiging het die punte bepaal. Met die laaste ronde was dit tyd vir “kluitjies bak”, waar drie vertellers om die beurt stukke aan die storie moes las.

Teen die einde van die aand kon niemand langer wag nie: Brasse vannie Kaap gaan die verhoog betree. Toe dit uiteindelik gebeur, wou geen siel meer in die H.B. Thom-Teater sit nie. Mr. Fat het dit eenvoudig nie toegelaat nie, want almal hou mos van “Potjiekos’”.

Ja, jong mense, aan volgende jaar se Woordfees sal daar beslis geen keer wees nie. Net jammer dit is nog so ver weg!

Die kragpunt van die Woordfees lê egter vir my in die volgende: Dit is ‘n brugbouer tussen mense, ‘n katalisator vir versoening, aanduider van gemeenskaplikheid; dit het nie ‘n saak met kleur, kultuur en klas nie, dit is nie net ‘n gepraat nie, dit is die doen daarvan; dit is motiverend en inspireer my om voort te gaan met die dinge wat my na aan die hart lê. Dit is lekker kuier, en lieflike, deernisvolle, nederige en onopgesmukte mense ontmoet.

Dit is ‘n wonderlike leerervaring, wat ‘n mens die geleentheid bied om met oorgawe uit te reik na ander.

My opregte dank aan dr. Dorothea van Zyl en haar professionele en uiters bekwame span organiseerders wat aan my die geleentheid gebied het om deel te wees van hierdie wonderlike ervaring. Aan dr. Willa Boezak, my gewaardeerde vriend wat sy geleentheid om by die fees op te tree opgeoffer het om aan my die geleentheid te bied. Dankie vir jou onbaatsugtige gebaar.

Ek was ná afloop van die fees verryk en hoopvol ten spyte van ons land se probleme.

Gegee dit alles, is die een groot jammerte die algehele gebrek aan dekking van jong opkomende kunstenaars asook sekere gevestigde kunstenaars, veral dié uit die voorheen benadeelde gemeenskappe.

Ek glo stellig dat, sou diegene groter publisiteit kry, dit as ‘n aansporing sal dien om op hul reeds bestaande prestasie te verbeter en die Woordfees van aanstaande jaar selfs ‘n groter sukses te maak.

Die Afrikaanse kuns- en kultuurlui moet liefs nie die fout begaan om die werke van dié mense veral in berigte so te negeer en af te skeep nie. Beskou hierdie as bloot opbouende kritiek.

BASIL KIVEDO

Worcester

Lokale by Woordfees stampvol
Willemien Brümmer
KAAPSTAD. – “’n Lekker fees sonder politieke onsmaaklikhede.”
Dít was mnr. Theo Kemp, projekbestuurder, se opsomming van die sewende én grootste Woordfees, wat gister op Stellenbosch ten einde geloop het. Kemp het dié fees “’n goeie kombinasie van ligte vermaak en produksies met diepte” genoem.
Die fees het die grootste en ligste program tot dusver gehad met meer as 90 produksies. Hoewel die organiseerders gister nog nie hul sommetjies gemaak het nie, was hulle seker die aantal besoekers sou vanjaar heelwat meer wees as die 21 000 van verlede jaar.
Volgens die fees se kaartjie-administreerder, me. Christa van Zyl, was heelwat van die groot produksies reeds ’n week voor die tyd uitverkoop. Seker die gewildste van die dramaproduksies was Ysterasters, ’n verafri kaanste weergawe van Steel Magnolias met onder meer Nina Swart en Elsabé Daneel. Wat musiek betref, het Ons Loop die Pad, waar Amanda Strydom en Coenie de Villiers ’n verhoog gedeel het, honderde feesgangers gelok.
Die organiseerders was opgewonde oor die sukses van veral die skrywersfees. Só moes ’n gesprek met die skrywer André P. Brink oor sy humoristiese werk na ’n ander lokaal verskuif word weens die stormloop van mense. Kaartjies vir nóg ’n gesprek waaraan Brink deelgeneem het, Gryp die Verbeelding aan, was uitverkoop en nóg stoele moes glo ingedra word om plek vir die massas mense te maak.
Volgens Van Zyl moes twee bykomende tafels én stoele vir sowat 20 mense by die Neelsie Vroueverenigingsaal ingedra word om plek te maak vir almal wat Kontreistories wou bywoon waar skrywers stories oor stre ke in hul boeke kom vertel het.
Die organiseerders se stoutste verwagtinge is oortref by die fees se vlagskip-produksie, die Skrywersgala, waarvoor kaartjies reeds ’n week voor die tyd uitverkoop was.Die feesdirekteur, prof. Dorothea van Zyl, vertel die H.B. Thom-teater was Vrydagaand tot op die galery toe vol vir dié produksie en die gehoor het “erg meegevoer” geraak.
In vergelyking met verlede jaar se Woordfees was dié fees volgens haar “taamlik insidentloos”. Verlede jaar is die fees oorheers deur die Dan Roodt-debat, nadat verskeie deelnemers hulle ontrek het weens die organiseerders se uitnodiging aan Roodt. Vanjaar was die taaldebat en die stryd ten opsigte van die T-opsie aan die universiteit volgens Van Zyl onderliggend aan baie van die gesprekke.
“Ons (die organiseerders) is bewus van die taaldebakel, maar dit gaan vir ons om ’n viering van die woord. Daarom doen ons daadwerklik iets aan die bevordering van Afrikaans as taal tussen tale,” het sy gesê.
Een van die diskoerse wat taamlik warm geraak het was oor “waarheen ons op pad is met al die feeste in die land”. Nog ’n artikel en foto’s op bl.8 .

Aangesig tot aangesig

Ruda en Langenhoven

Stellenbosch se Woordfees laat `kaalvoettaal’ dans
Stellenbosch se Woordfees laat `kaalvoettaal’ dans

ERNS GRUNDLING
“HET is te groot voor woorde, het gevoel is te groot.” So sing die bekende Nederlandse sanger Stef Bos.
Bogenoemde aanhaling is veral van toepassing op die Universiteit van Stellenbosch se pas afgelope Woordfees. Die fees het vir ‘n ongekende samekoms van literêre figure gesorg wat Afrikaans se kleurryke verskeidenheid weer bevestig het.
Die voorportaal van die H.B. Thomteater was Vrydagaand voor die kykNET Woordrock omtrent ‘n bruisende energieveld van Afrikaanse karma (Afrikarma?) terwyl studente en skoliere skouers geskuur het met al wat woordsmid en taalindoena is.
Ronnie Belcher was eerste aan die beurt tydens die Woordrock, en het in sy eie woorde, omtrent vir ‘n “onbehoorlike opening” gesorg met van sy voorste kwinksinnige kwatryne.
Koos Kombuis het die gehoor in sy hoedanigheid as skrywer laat skater met sy voorlesing van wat omtrent as ‘n manifes vir Afrikaans beskryf kan word.
Kombuis het op sy kenmerkende humoristiese wyse alle vrese oor Afrikaans se voortbestaan besweer, en ook ‘n paar stekies ingekry teen die hoogdrawende debatvoering wat die “nuwe taalstryd” deesdae kenmerk.
Hy het onder meer Afrikaans met die atletiekster, Zola Budd vergelyk en beskryf as “‘n kaalvoet-taal” wat homself tans in die “trillings van puberteit” van ‘n nuwe sosiale opset bevind.
Die res van die aand was grootliks gewy aan voorlesings deur skrywers terwyl musiekgroepe soos Spinnekop en die Klein Karoo Cowboy gewys het dat ‘n vars gros nuwelinge nog vir groot Afrikaanse opskoppe sal sorg.
‘n Spesiale Breytenbach-uur tydens die Woordrock het ook aan die gehoor die kans gegee om nader kennis te maak met onder andere Duusman en Paul Riekert, wat hul onderskeie bydraes op die Om te Breyten CD met oorgawe gedeel het. Dit is net jammer dat ‘n magdom klankprobleme die Woordrock gekenmerk het, wat ietwat van ‘n demper op die verrigtinge geplaas het.
Jacques Coetzee se braille-voorlesing van Breytenbach se poësie saam met sy gidshond op die verhoog en met Johann Kotze se musiekensemble as agtergrond, was hartroerend om die minste te sê.
Verder was daar ook performance poetry en ‘n oudivisuele vertoning met Valiant Swart, terwyl die Nederlander Sander Vos tot laat ná twee die oggend nog gerock het.
Daar was ook deurgaans tydens die Woordfees ‘n opelugverhoog, wat vir ‘n paar opwindende impromptu-bydraes gesorg het. Baracuda was ‘n samevoeging van drama, musiek en bewegingsteater deur Johann Kotzé en die skrywer Tom Dreyer.
Dié produksie het beslis wyer blootstelling nodig en kan danksy die uitsonderlike aard maklik tot kultusstatus verhef word.
Saterdagaand tydens die Skrywers 2001, was daar telleurstelling nadat Breyten Breytenbach op die laaste nippertjie onttrek het, maar voorlesings deur onder andere George Weideman, Joan Hambidge, Eben Venter en Gus Ferguson het vir groot hoogtepunte gesorg.
Laurinda Hofmeyr, Nicole Holm, Eugenie Grobler en Margit Meyer-Rödenbeck het ook met hul Vroue in Afrikaans ‘n kort uittreksel gebied uit ‘n kabaret wat in die toekoms nog grense kan verskuif.
Die laaste woord by die H.B. Thomteater is Sondag in die vroeë oggendure deur die Afrikaanse hip-hop van die Brasse van die Kaap gespreek. Mr. Fat en sy breakdancers was op hul stukke met snitte soos “Potjiekos”, “BVK” en “Cape Flats”.
Die pas afgelope Woordfees was ‘n grootse poging en kan in die geheel as ‘n dawerende sukses gesien word.
Die fees het omtrent gegroei sedert ‘n klein begin verlede jaar. Die die paar probleme wat opgeduik het, herinner aan die groeipyne wat die Klein Karoo Nasionale Kunstefees aanvanklik beleef het.
Daar bestaan egter geen twyfel nie dat die Woordfees voortaan sal sorg dat dié kaalvoet-taal nog diep spore sal trap!